بروزرسانیشده در مهر 19, 1405
تلرانس : این مقاله، حاصل مطالعه منابع مختلف، گردآوری و تالیف مواردی است که به کمک آن دانش پذیر از سطح مقدماتی می تواند با درک صحیح، جامع و مختصر وارد هر حوزه تخصصی از دانشGD&T شود. در این مقاله عناوین کلی زیر را بررسی می کنیم:
- معرفی تلرانس شامل مباحث الف) تلرانس چیست؟ ب) تاریخچه و لزوم آموزش و استفاده ج) استانداردهای مربوطه
- شناخت انواع تلرانس شامل الف) انواع تلرانس ب) تاریخچه و چرایی افزوده شدن تلرانس های هندسی
- تخصیص تلرانس شامل روشهای مختلف
- تحلیل تلرانس شامل مباحث الف) تحلیل تلرانس چیست و چه کاربردی دارد، ب) انواع روشهای تحلیل تلرانس چیست؟ ج) نرم افزارهای حوزه تحلیل تلرانس، مزایا و معایب آنها
2. معرفی تلرانس
2.1. تلرانس (تولرانس) چیست؟
هر قطعه، دارای ابعاد مشخصی است و به دلیل اینکه مایل هستیم تکرارپذیری و هزینه ساخت رو کاهش بدهیم؛ محدوده ای مجاز برای میزان خطا از اندازه “نامی” مشخص شده برای هر قطعه تعیین میکنیم که به این میزان مجاز خطا یا به عبارتی دقت، “تلرانس” گفته میشود. در واقع در یک مجموعه مونتاژی، تلرانس (Tolerance) به میزان تفاضل بزرگترین و کوچکترین اندازه مجاز قطعهکار گفته میشود. در این ویدیو که بخشی از دوره تحلیل تلرانس در کتیا به کمک 3dcs variation analyst هست، میتوانید با مفهوم تلرانس بهتر آشنا شوید.

شکل 1- معرفی تلرانس و اصطلاحات مربوطه به انطباق یک سوراخ و پین
2.2. تاریخچه تلرانس گذاری
مسئله افزایش “قابلیت تکرارپذیری ابعاد” Design interchangeability در سال 1785 و توسط آقای Honoré Blanc یک اسلحه ساز فرانسوی مطرح شد.

شکل 2- آقای Honoré Blanc اسحله سازی فرانسوی در سال 1785
با ادامه چالش ها و افزایش تعداد قطعات تولید و در سال 1801 آقای Eli Whitney که یک مخترع آمریکایی است، مسیر توسعه کنترل ابعادی را ادامه داد و بعد از جنگ جهانی اول و دوم نیاز به کنترل ابعاد به صورت داخل اختلاف بیشتر و کمتر( ±) از یک مقدار “نامی” توسط آقای Parker در سال 1940 و کتاب Drawing and Dimensions به صورت مدون در آمد. [1]https://www.youtube.com

شکل 3- کتاب Drawings and Dimensions نوشته Stanley Brampton Parker در سال 1940
Stanley Parker اولین كسی بود كه موضوع GD&T را در زمان جنگ جهانی دوم و كاركردن در شركت Torpedo مطرح كرد. او متوجه شد كه بعضی قطعات با معیارهای سنتی (ابعادی) تلرانس گذاری “رد” هستند اما در واقع این قطعات “كار” میكنند. او توانست با تعریف کردن یك ناحیه دایره ای به جای مستطیلی 57% قطعات “رد” شده را در بازه درستی كه قطعات “سالم” بودند قرار دهد. در 1957 ایده او به شكل كاملی یعنی GD&T استاندارد سازی شد. این حوزه اكنون دارای چهار بخش است (اندازه، شكل، موقعیت، جهت) كه درواقع پایه های شكل گیری 14 فیچرِكنترلی (موازی بودن، دایره ای بودن، لنگی دایره ای، عمود بودن و غیره) است. [2]https://engineerdog.com//

شکل4- ایده تغییر ناحیه مستطیلی به ناحیه دایره ای
2.3. لزوم استفاده از تلرانس گذاری
ساخت یک محصول با چهار بخش عمومی نشان داده شده در شکل 5 تعامل دارد. همانطور که در شکل 6 قابل مشاهده است، در هنگام طراحی و مونتاژ به دلیل اینکه مایل هستیم ضایعات کاهش پیدا کنند، تلرانس های بسته تر مطلوب هستند اما در بازرسی و ساخت به دلیل ساده تر شدن فرایند ها، مایل هستیم که تلرانس های بازتری داشته باشیم. پس مشخصا نیاز به انتخاب تلرانس به نوعی است که بین این موارد یک تعامل منطقی و متناسب برقرار کند.

شکل 5- بخش های در تعامل با تلرانس

شکل 6- ترجیح بخش های مختلف
2.4. لزوم یادگیری تلرانس گذاری
همون طور که در شکل 7 قابل مشاهده است، ایجاد یک تلرانس بیش از حد نیاز دقیق (بسته) هزینه تولید رو افزایش میدهد و حتی ممکن است باعث عدم مونتاژ صحیح و یا تنشهای ناشی از مونتاژ در مجموعه قطعات هم بشود. با افزایش تمایل به “تکرار پذیری” ساخت قطعات و همینطور بهینه کردن هزینه های محصول، استفاده از تلرانس در قطعات الزامی است. [3]Nadeem Shafi Khan: Generalized Statistical Tolerance Analysis And Three Dimensional Model for Manufacturing Tolerance Transfer in Manufacturing Process Planning, Arizona State University, May 2011

شکل7- اثر انتخاب تلرانس بر هزینه های محصول
نمونه دیگری از تاثیر تلرانس در قیمت تمام شده در شکل زیر مشاهده میشود. همانطور که میبینید تفاوت تولید تلرانس 0.7 میلیمتر با 0.001 میلیمتر بیش از 44 برابر است.
همچنین طی یک بررسی (شکل 8) در یکی از ایالتهای آمریکا، مشخص شد كسانی كه دانشکده مهندسی مکانیک فارغ التحصیل شده تنها 17 درصد این مبحث را در حوزه اصلی دروس خود داشته اند در حالی كه 92 درصد كسانی كه از هنرستان های فنی و حرفه ای در حوزه ماشینكاری تحصیل كرده اند، این مبحث را گذرانده اند. لذا مشخصا فارغ التحصیلان دانشگاهی باید توجه بیشتری به اموزش این حوزه داشته باشند. [4]https://www.youtube.com/

شکل 8- میزان آشنایی فارغ التحصیلان دانشگاه و هنرستان با حوزه تلرانس
در نهایت، گروهی که بیشترین تاثیر پنهان در مقدار هزینه محصول تولیدی را دارند، مهندسین طراح هستند. لذا یادگیری و استفاده صحبح از مقادیر تلرانسی برای یک مهندس طراح، بسیار الزامی است.
2.5. استانداردهای رایج در حوزه تلرانس
برای تعاریف، اصول نقشه کشی و… در حوزه تلرانس ها، دو گروه استانداردهای آمریکایی GD&T و استانداردهای اروپایی GPS وجود دارد.
GD&T حروف اختصاری Geometric Dimensioning and Tolerancing است که با یک زبان سمبلیک نقص های قطعات را تا حدی كه وظیفه عمكلردی مونتاژی، خود را انجام دهند، محدود میكند. این عبارت توسط جامعه مهندسان مکانیک آمریکا American Society of Mechanical Engineers که به اختصار ASME گفته میشود، استفاده میشود. معادل GD&T در استاندارد اروپایی GPS گفته میشود که حروف اختصاری عبارت Geometrical Product Specifications است.
| حوزه کاربرد | لینک دانلود از تلگرام (کلیک کنید) | نام استاندارد |
|---|---|---|
| استاندارد جامع تلرانس ها | https://t.me/ProEng_ir/1164 | ASME Y14.5:2018 |
| مقادیر تلرانس های عمومی طبق استاندارد ANSI | https://t.me/ProEng_ir/1275 | ANSI B4.1 |
| مقادیر تلرانس های عمومی در استاندارد ایزو | https://t.me/ProEng_ir/1171 | DIN ISO 2768 |
| مقادیر تلرانس ها ی عمومی در استاندارد دین | https://t.me/ProEng_ir/1285 | DIN 7168 |
| اصول نقشه کشی در حوزه تلرانس ها برای تلرانس های خطی | https://t.me/ProEng_ir/1288 | ISO 14405-1 |
| اصول نقشه کشی در اندازه گذاری و تلرانس گذاری مخروط ها | https://t.me/ProEng_ir/1290 | ISO 3040 |
| اصول نقشه کشی تلرانس های هندسی فرم، راستا، موقعیت و لنگی | https://t.me/ProEng_ir/1277 | ISO 1101 |
| مقادیر تلرانس برای تخصیص تلرانس های انطباقی | https://t.me/ProEng_ir/1300 | DIN ISO 286 |
| اصول نقشه کشی و تخصیص شرایط MMC & LMC | https://t.me/ProEng_ir/1287 | ISO 2692 |
| راهنمایی برای درک بیشتر و دقیق تر به منظور اندازه گیری تلرانس های هندسی فرم، راستا، موقعیت و لنگی معرفی شده در ISO 1101 | https://t.me/ProEng_ir/1291 | ISO TR5460 |
| مقادیر مجاز تلرانس برای قطعات ریختگری را مشخص میکند. | https://t.me/ProEng_ir/1301 | DIN ISO 8062 |
2.5.1 مقایسه GPS و GD&T
باتوجه به تفاوت های بین استانداردهای امریکایی و اروپایی در تعاریف اولیه برای طراحان و بازرسان کنترل کیفیت قطعات استفاده و پیروی از یک استاندارد یکسان بسیار اهمیت دارد. لذا در این بخش ابتدا به تفاوت های این دو استاندارد می پردازیم و سپس نحوه اعلام این موارد در جدول Title Block نقشه اشاره میکنیم. مشخص کردن نوع تفسیر تلرانس های هندسی از سمت طراح در طراحی Title Block بسیار اهمیت دارد.
دوره تحلیل تلرانس در کتیا به کمک 3dcs variation analyst را در اینجا مشاهده کنید.
جدول زیر معرف مقایسه یک به یک استاندارد های آمریکایی و اروپایی است. باتوجه به تخصصی بودن عبارات، از فارسی سازی آنها جهت حفظ مفهوم اجتناب کرده ایم. اما در صورتی که هر نوع سوالی در این موارد داشتید می توانید در قیمت کامنت مطرح نمایید.
| Concept | ASME GD&T | ISO GPS | Description |
| Decimal Inch
Drawing Sheet Size and Format |
ASME Y14.1 | ISO 216
ISO 5457 ISO 7200 |
Paper Size
Sizede and Layout of Drawing Sheets title Blocks |
| Line Conventions and Lettering | ASME Y14.2 | ISO 128-20
ISO 128-21I ISO 128-22 ISO 128-24ISO ISO 3098-1 |
Basic Conventions For lines
Preparation of Lines by CAD system Basic Conventions and Applications for Leader Lines Lines on mechanical Engineering Drawings Technical Drawing- Lettering: Currently used Characters |
| Orthographic and Pictural Views | ASME Y14.3 | ISO 128-30
ISO 128-34 ISO 128-40 ISO 128-44 ISO 128-50 ISO 128-71 ISO 5456 ISO 5455 |
Basic Conventions for Views
Views on Mechanical Engineering Drawings Basic Conventions For Cuts and Sections Sections on Mechanical Engineering Drawings Basic Conventions For Representing Areas on Cuts and Sections Simplified Representation for Mechanical Engineering Drawings Projections Methods Scales |
| ASME Y14.5 | ISO 129
ISO 406 ISO 1660 ISO 3040 ISO 5456 ISO 7083 ISO 8015 ISO 10578 |
Indication of Dimensions and Tolerances
Tolerancing of Linear and Angular Dimensions Dimensioning and Tolerancing of Profiles Dimensioning and Tolerancing – Cones Geometrical Tolerancing – Datums and Datum Systems Symbols For Geometrical Tolerancing Fundamental Tolerancing Principle Tolerancing of Orientation and Location |
|
| ASME Y14.6 | ISO 15786
ISO 6410-1 |
Simplifies Representation and Dimensioning of Holes
Screw Threads and Threaded Parts |
|
| ASME Y14.7 | ISO 2203
ISO 6413 |
Conventional Representation of Gears
Representation of Splines and Serrations |
|
| Mechanical Spring Representation | ASME Y14.13 | ISO 2162 | Technical Product Documentation – Springs |
| Types and Applications Of Eng. Drawings | ASME Y14.24 | ISO 10209 | Terms Relating to Technical Drawings: General and Types of Drawings |
| Associated Lists | ASME Y14.34 | ISO 6433 | Item References |
| Surface Texture Symbols | ASME Y14.36 | ISO 1302 | Compersion of Surface Roughness Values |
| Digital Product Definitions | ASME Y14.41 | ISO 16792 | Digital Product Definition |
| Engineering Drawings Practices | ASME Y14.100 | ISO 128-1 | Introduction and Index |
| – | – | ISO 1101
ISO 17450 |
General principles of GD&T, including symbols, terms, and rules |
| – | ASME Y14.5 | ISO 5459 | Size and form tolerances |
| – | ASME Y14.5 | ISO 14405 | Orientation tolerances |
| – | ASME Y14.5 | ISO 14660 Withdrawn by ISO 17450-1:20 |
Location tolerances |
| – | ASME Y14.5 | ISO 14405-2 | Run-out tolerances |
تفاوت اصل استقلال تلرانس ابعادی و تلرانس فرم در استاندارد آمریکایی و اروپایی:
طبق استاندارد ASME Y14.5-2018، قطعه در شرایط MMC (حداکثر ماده مجاز) باید دارای فرم ایدهآل باشد. برای مشخص کردن استقلال تلرانس ابعادی و فرم، از علامت I در کنار مقدار تلرانس استفاده میشود.

تفاوت GPS و GD&T در تلرانس
در مقابل، استاندارد ISO 8015:2011، استقلال تلرانس ابعادی و فرم را پذیرفته است، یعنی قطعه در MMC الزاماً فرم ایدهآل ندارد. بنابراین، برای کنترل بهتر، باید تلرانسهای فرم نیز مشخص شوند. در این استاندارد، اضافه کردن علامت E نشان میدهد که در شرایط MMC، قطعه باید تابع فرم ایدهآل باشد.
برای اعمال این اصل، میتوان در جدول نقشه عبارت زیر را درج کرد:
- Size ISO 14405 E, Tolerancing Per ISO 8015
این عبارت اعلام میکند که تلرانس ابعادی و فرم از یکدیگر مستقل نیستند.
به طور خلاصه:
- در ASME، تلرانس فرم و اندازه مستقل نیستند و برای اعلام استقلال باید از I استفاده کرد.
- در ISO، تلرانس فرم و اندازه به طور پیشفرض مستقل هستند، اما در صورت نیاز به وابستگی، باید از علامت E یا نوتی مانند زیر استفاده شود:
The Envelope principle according to ISO 8015:1985-12 Applies

تلرانس موقعیت در دو استاندارد ISO 1101 و ASME Y14.5M
این تصویر تفاوت بین تفسیر تلرانس موقعیت در دو استاندارد ISO 1101 و ASME Y14.5M را نشان میدهد.
در هر دو استاندارد، از یک نماد یکسان برای تلرانس موقعیت استفاده شده است، اما شیوه تفسیر آنها متفاوت است:
طبق ISO 1101، خط میانی استخراجشده (Extracted Median Line) که نشاندهنده موقعیت واقعی ویژگی است، باید در محدوده تلرانس قرار گیرد. طبق ASME Y14.5M، محور سیلندر محاطشده (Inscribed Cylinder) که نشاندهنده فرم ایدهآل ویژگی است، باید در محدوده تلرانس باشد. این تفاوت در تفسیر ممکن است باعث نتایج متفاوتی در کنترل کیفیت و تولید قطعات شود.
مهمترين تفاوت هاي مقايسه استاندارد امريكايي و اروپايي در اين جدول ارائه شده است.
| Aspect | ISO GPS | ASME GD&T |
|---|---|---|
| استاندارد ها | ISO 1101, ISO 8015, ISO 14405, ISO 2768, etc. | ASME Y14.5-2018 |
| اصل استقلال تلرانس فرم و اندازه | فرم و اندازه مستقل از یکدیگرند (مگر اینکه با علامت E مشخص شوند). | فرم و اندازه وابسته به یکدیگرند، برای جداسازی باید از علامت I استفاده کرد. |
| Modifiers | M (Maximum Material Condition), L (Least Material Condition), R (Regardless of Feature Size), S (Simulated Datum). | M (Maximum Material Condition), L (Least Material Condition), R (Regardless of Feature Size), I (Independence), etc. |
| قوانين | در ISO GPS انعطاف بیشتری وجود دارد و اندازه و فرم میتوانند مستقل باشند. | در ASME، قانون شماره ۱ (اندازه نباید از حد تلرانسی خارج شود) و قانون شماره ۲ (فيچر ها باید در محدوده تلرانسی بمانند) اعمال میشود. |
| تحليل انباشتگي زنجيره اي تلرانس | تأکید بر استفاده از روشهای آماری و تحلیل عملکردی، مانند تحلیل انباشتگی تلرانس (Tolerance Stack-Up Analysis) و شبیهسازی مونت کارلو. | مشابه ISO، اما بیشتر بر روشهای تجربی مانند تحلیل انباشتگی تلرانس و استفاده از نمونههای فیزیکی تکیه دارد. |
| تلرانس موقعيت | تلرانس موقعیت بیشتر بر روابط عملکردی بین قطعات متمرکز است. | تلرانس موقعیت بیشتر بر محل دقیق قطعات نسبت به دیتامها تمرکز دارد. |
| تلرانس ها و عبارات تخصصي | Geometrical Product Specifications (GPS) | Geometric Dimensioning and Tolerancing (GD&T) |
| Theoretically Exact Feature (TEF) | True Profile | |
| True Position | ||
| Maximum Material Requirement (MMR) | MMC modifier for features | |
| MMB modifier for datum features | ||
| Least Material Requirement (LMR) | LMC modifier for features | |
| LMB modifier for datum features | ||
| Associated Feature | Datum Feature Simulator | |
| Theoretically Exact Dimension (TED) | Basic Dimension | |
| Datum System | Datum Reference Frame | |
| Tolerance Indicator | Feature Control Frame | |
| Max Material Virtual Condition (MMVC) | Virtual Condition | |
| Least Material Virtual Condition (LMVC) | ||
| Datum Feature Indicator | Datum Feature Symbol | |
| Roundness | Circularity | |
| Line profile | Profile of a line | |
| Surface profile | Profile of a surface | |
| Run-out | Runout | |
| Concentricity and Symmetry | Have been removed from the ASME Y14.5:2018 |
3. شناخت انواع تلرانس
3.1. معرفی انواع تلرانس
تلرانس ها، دو نوع ابعادی و هندسی دارند. تلرانس ابعادی، مقدار خطا مجاز (مقداری که عدد نامی اندازه میتواند تغییر کند و کارکرد محصول حفظ بشود) اندازه ها را نشان میدهد که انواع روشهای معرفی تلرانس های ابعادی در جدول 1 معرفی شده است. تلرانس هندسی هم مقدار مجاز انحراف از شکل های هندسی رو معرفی میکند. در جدول 2 انواع تلرانس های هندسی معرفی شده اند. مثلا اگر تلرانس عددی 0.1± روی زوایه 40 قرار داشته باشد یعنی این زاویه می تواند 40.1 درجه یا 39.9 درجه باشد. اما اگر تلرانس زاویه ای هندسی 0.4 روی مقدار 40 درجه باشد یعنی فرم زاویه ای می تواند در بازه 0.4 جابجا باشد (شکل 9).

جدول 1- انواع روشهای معرفی تلرانس های ابعادی

جدول 2- معرفی تلرانس های هندسی (این جدول خلاصه شده است)
3.2. مزیت GD&T (ترکیب تلرانس های ابعادی و هندسی) چیست؟
دنیا از چیزی كه در تصور ما به عنوان مهندس است، نامنظم تر است. یك لبه دایره ای در نرم افزار مدل سازی، زمانی كه به دنیای واقعی وارد می شود ممكن است چند ضلعی تولید شود. حتی اندازه زدن های معمولی از یك پین ساخته شده استاندارد، ممكن است متفاوت باشند. دفعه اول اندازه 5.02 خوانده شود و دفعه دوم 4.98! تمام سوالی كه مبحث تلرانس گذاری به دنبال پاسخ آن است این است كه چقدر قطعه تولید شده می تواند خطا داشته باشد و هنوز كاركرد خود را حفظ كند.
GD&T موارد زیر را برای ما مشخص میكند:
- یك مرجع اندازه گیری شفاف معرفی میكند.
- نحوه بازرسی ابعاد قطعه تولید شده را تعریف میكند. مثلا یك قطعه را حین اندازه گیری بازرسی از كجاها مهار كنیم.
- نیاز به متن های خاص در نقشه را كاهش میدهد.
- هزینه زمانی و مالی جهت بدست آوردن یك ابعاد با تلرانس بسیار دقیق برای جاهایی كه نیاز نیست را كم میكند.
- استفاده از گیج های برو-نرو به منظور بازرسی را ممکن میسازد [5]https://www.youtube.com.
برای شروع شکل 9 را در نظر بگیرید، به نظر می رسد با تلرانس های عددی داده شده باید قطعه كاملا مشخص باشد.

شکل 9- یک نمونه از انداره گذاری
اما واقعیت این است كه موقعیت و شكل سوراخ این قطعه نامشخص است و می تواند فرم های متفاوت بگیرد. مثلا در شکل 10 مشاهده می شود كه ترتیب به كارگیری قیود (سطوح مرجع) روی نتیجه اندازه گیری تاثیر دارد. در این مثال به وضوح موردی نیاز است كه در GD&T به این موارد سطوح مرجع یا مبنا می گوییم [6]https://www.youtube.com.

شکل 10- ترتیب به کارگیری سطوح مرجع
3.3. معرفی اصلاحات مهم
3.4.1. ناحیه تلرانسی
تفاوت حد بالایی و حد پایینی را منطقه/ ناحیه تلرانسی Tolerance Zone می نامیم. یعنی اگر خطای ساخت اگر در این بازه باشد به عملكرد محصول آسیبی نمیزند. شکل 9 بیانگر ناحیه تلرانسی برای تلرانس هندسی زوایه ای و شکل 10 معرفی ناحیه تلرانسی برای تلرانس هندسی خطی بودن است.

شکل 11- ناحیه تلرانسی برای تلرانس هندسی در زاویه بودن

شکل 12- ناحیه تلرانسی برای تلرانسی خطی بودن
3.4.2. توزیع تلرانسی
اگر اندازه 10 میلیمتر دارای تلرانس 0.1± باشد، نتایج حاصله از ساخت تعدادی قطعه مثلا 2000 عدد می تواند هر عدد اتفاقی بین 10.9 تا 10.1 باشد. بر اساس علم آمار احتمالات می توان با بزرگ فرض کردن تعداد ساخت قطعه، نرخ توزیع رخ دادن این ابعاد اتفاقی را با توزیع نرمال در نظر گرفت. در شکل 13 توزیع زنگوله ای (نرمال) برای یک مقدار مشخص قابل مشاهده است. در این ویدیو که بخشی از دوره تحلیل تلرانس در سالیدورک به کمک 3dcs variation analyst هست، میتوانید با مفهوم توزیع تلرانس بهتر آشنا شوید.
شکل 13- نرخ توزیع نرمال برای اندازه ای مشخص
FCF: Feature Control Frame .3.4.3
تلرانس های هندسی توسط کادری معرفی میشوند که به آن “باكس كنترل” گفته میشود معرفی می شوند.
شکل 14- عناصر یک FCF
3.4.4. تلرانس های ارفاقی (Bonus Tolerance)
به اختلاف بین اندازه واقعی قطعه با حالت حداکثر مواد خودش تلرانس ارفاقی میگویند.
در شرایط حداکثر جرم (شرایط حداکثر ماده) Maximum Material Condition ابعاد قطعه ضمن اینکه در محدوده تلرانسی تعیین شده هستند، باعث ایجاد بیشترین جرم نیز میگردند. مثلا قطر سوراخ ها در حداقل ممکن و قطر شفت ها در حداکثر ممکن معرفی شود. این شرایط را با نماد M داخل یک دایره در بخش Modifier های کادر کنترل نشان میدهند. (شکل زیر)
شکل 15- معرفی یک نمونه تلرانس با حالت حداکثر ماده برای سطح مرجع B
اصلاح گر ها | Modifier
Tangent Plane Modifier
شاید یکی از کاربردیترین اما کمتر استفادهشدهترین اصلاحگرها، اصلاحگر صفحه مماس باشد؛ اصلاح گری که در سال 1994 به GD&T اضافه شد اما هنوز هم بعضیها آن را تازه میدانند.
ویژگی اصلی این اصلاحگر این است که بهجای کنترل کل سطح، فقط بالاترین نقطهی سطح را بررسی میکند و همین باعث صرفهجویی قابل توجهی در زمان و هزینههای بازرسی میشود.
در این حالت، فقط نقطه قله مشخص می شود و عملا تلرانسی تختی که به صورت ذاتی در اندازه گیری تولرانس توازی کنترل میشود، در نظر گرفته نمیشود و کنترل نمی گردد. همین مفهوم در ایزو نیز در بخش 8.2.2.2.2 استاندارد ISO 1101: 2017 مطرح شده است.

Tangent Plane Modifier
- منابع مطالعاتی
| لینک دانلود و معرفی بیشتر کتاب در تلگرام مهندس حرفه ای | نام کتاب و نویسنده |
| https://t.me/ProEng_ir/1284 | Tolerance Stack-up Analysis Statistics
Author: Dr.N. Ramani |
| https://t.me/ProEng_ir/1278 | Mechanical #Tolerance Stack-up and Analysis
Author: Bryan R. FISCHER |
| https://t.me/ProEng_ir/1289 | Tolerance Analysis Basic Introduction Author: Fred Schenkelberg |
| https://t.me/ProEng_ir/1293 | Geometric Dimensioning and Tolerancing Applications, Analysis & Measurement Author: James D. Meadows |
| GD&T Pocket Guide | [7] کتاب جهت توضیحات دقیق تر |
| 1994 version of the GD&T ASME Y14.5M standard | نسخه اولیه استاندارد به صورت رایگان |
4. تخصیص تلرانس
به عنوان یک مهندس طراح، همیشه با این سوال روبرو می شدم که چطور میشود یک تولرانس منطقی برای قطعه انتخاب کنم؟ سوالی که به نوعی نا امیدکننده و سخت بود. به ناچار اغلب توسط نوشتن متن در نقشه با سازنده ارتباط برقرار میکردم. که البته یک راه غیر استاندارد و اشتباه هست. تا اینکه با مطالعه، شرکت در دوره های مختلف آنلاین و افلاین ، جستجو و چندین سال تجربه دوره ای روشهای تخصیص تلرانس های هندسی و عددی این حوزه تدوین و ارائه کردم. اما به طور مختصر روشهای زیر برای این کار وجود دارد که هر کدام به صورت دقیق در این مقاله میتوانید به طور جامع با جزییات این حوزه آشنا شوید هرکدام از روشهای ذکر شده، کاربردهای خودشان را دارند و بسته به صنعت، عملکرد، شرایط کارکردی محصول قابل استفاده هستند.
5. تحلیل تلرانس
به زودی ادامه این مقاله به روزرسانی میشه، با انتشار محتوای سایت، ما رو در نشر حمایت کنید…
- منابع
[1] Importance of GD&T Training for New Engineers
[3] https://www.gdandtbasics.com/regardless-of-feature-size
[4] https://www.keyence.com/ss/products/measure-sys/gd-and-t/advanced/free-state.jsp
منابع












6 دیدگاه
سلام خداقوت. عالی بود. منتظر ادامه هستیم…
بسیار عالی
سپاس فراوان از تولید محتوای کاربردی…منتظر میمانیم
واقعا عالی منتظر اپدیت هستیم کاش یک زمان اپدیت هم اطلاع رسانی میکردید ممنون
سپاس از شما
به جای مهمش که رسید تموم شد
درود مقاله به مرور آپدیت خواهد شد.